Τι μας θυμίζει ο ελληνικός καφές;
Σε άλλους τον αγαπημένο τους παππού, σε άλλους μια καταπράσινη πλατεία με πλατάνια σε κάποιο ορεινό χωριό, σε άλλους ένα ήσυχο καφενείο στη μικρή πόλη που μεγάλωσαν. Όπως και να το κάνουμε, ο ελληνικός καφές είναι κάτι παραπάνω από ρόφημα· είναι κομμάτι της παράδοσης και της συλλογικής μας μνήμης.
Αργός, τελετουργικός, με το μπρίκι να σιγοβράζει και το άρωμα να γεμίζει τον χώρο, ο ελληνικός καφές συνδέεται με στιγμές ηρεμίας, συζήτησης και φιλοξενίας.
Τι ονομάζουμε ελληνικό καφέ;
Ο ελληνικός καφές είναι καφές πολύ ψιλά αλεσμένος, που παρασκευάζεται σε μπρίκι και βράζει μαζί με το νερό και τη ζάχαρη (αν επιλεγεί). Σερβίρεται σε μικρό φλιτζάνι και καταναλώνεται μαζί με το κατακάθι του, το οποίο μένει στον πάτο.
Ανάλογα με τη χώρα και την παράδοση, ο καφές μπορεί:
- να είναι πιο ανοιχτό ή πιο σκούρο καβούρδισμα
- να αρωματίζεται με μπαχαρικά, με πιο γνωστό το κάρδαμο
- να έχει μικρές διαφορές στον τρόπο παρασκευής
Αυτό όμως που μένει ίδιο είναι ο χαρακτήρας του: έντονος, γεμάτος και αργός.
Από πού κρατά η «σκούφια» του ελληνικού καφέ;
Παρά το όνομά του, ο ελληνικός καφές δεν ξεκίνησε αποκλειστικά από την Ελλάδα. Η ιστορία του συνδέεται με τη διάδοση του καφέ στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπου ο καφές παρασκευαζόταν ήδη από τον 16ο αιώνα με παρόμοιο τρόπο: πολύ ψιλή άλεση, βράσιμο σε μπρίκι και σερβίρισμα με κατακάθι.
Καθώς ο καφές εξαπλώθηκε στα Βαλκάνια, στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο, κάθε περιοχή υιοθέτησε τη συνταγή και της έδωσε το δικό της όνομα και χαρακτήρα. Έτσι προέκυψαν ο τουρκικός, ο ελληνικός, ο αραβικός καφές – διαφορετικές ονομασίες για μια κοινή ρίζα, με μικρές τοπικές παραλλαγές.
Πώς έγινε «ελληνικός»;
Στην Ελλάδα, ο καφές αυτός ταυτίστηκε βαθιά με την καθημερινότητα και την κοινωνική ζωή. Τα καφενεία έγιναν χώροι συνάντησης, συζήτησης και ανταλλαγής ιδεών, με τον ελληνικό καφέ να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο.
Με το πέρασμα των χρόνων, ο όρος «ελληνικός καφές» καθιερώθηκε και συνδέθηκε με:
- τον τρόπο παρασκευής
- τη γλώσσα και τις συνήθειες
- τη φιλοξενία και τη χαλαρή κουβέντα
Έτσι, ακόμα κι αν οι ρίζες του είναι κοινές με άλλους πολιτισμούς, ο ελληνικός καφές απέκτησε ξεχωριστή ταυτότητα.
Ο ελληνικός καφές σήμερα
Σήμερα, ο ελληνικός καφές παραμένει παρών στην καθημερινότητά μας, είτε:
- στο σπίτι
- στο καφενείο
- μετά το φαγητό
- σε στιγμές χαλάρωσης
Παρά τις νέες τάσεις στον καφέ, συνεχίζει να μας θυμίζει ότι ο καφές δεν είναι πάντα βιασύνη. Μερικές φορές είναι χρόνος, μνήμη και παρέα.
