Χώρα, περιοχή, υψόμετρο, ποικιλία, επεξεργασία, roast, γευστικές νότες…
Αν έχετε κοιτάξει ποτέ μια συσκευασία καφέ και αναρωτηθήκατε τι ακριβώς σημαίνουν όλες αυτές οι πληροφορίες, δεν είστε οι μόνοι.
Μια ετικέτα καφέ μπορεί αρχικά να μοιάζει με μικρό… κώδικα. Στην πραγματικότητα, όμως, σας δίνει πολύτιμες πληροφορίες για την προέλευση του καφέ, τον τρόπο με τον οποίο έχει παραχθεί και το γευστικό προφίλ που μπορείτε να περιμένετε.
Και δεν χρειάζεται να είστε coffee expert για να τις αποκωδικοποιήσετε.
Ας δούμε τα βασικά στοιχεία που αξίζει να αναζητήσετε την επόμενη φορά που θα κρατήσετε μια συσκευασία καφέ στα χέρια σας.
1. Προέλευση: Από πού έρχεται ο καφές σας;
Ένα από τα πρώτα στοιχεία που θα συναντήσετε είναι η χώρα προέλευσης.
Βραζιλία, Κολομβία, Αιθιοπία, Κένυα, Γουατεμάλα… κάθε τόπος διαθέτει διαφορετικές συνθήκες καλλιέργειας και μπορεί να συνδέεται με διαφορετικά γευστικά χαρακτηριστικά.
Για παράδειγμα, πολλοί καφέδες από την Αιθιοπία είναι γνωστοί για τα φρουτώδη και ανθικά χαρακτηριστικά τους, ενώ στη Βραζιλία συναντάμε συχνά προφίλ με γλυκές, σοκολατένιες ή ξηροκαρπάτες νότες.
Φυσικά, η χώρα από μόνη της δεν καθορίζει τη γεύση. Η ποικιλία, η επεξεργασία, το terroir και το καβούρδισμα επηρεάζουν επίσης σημαντικά το τελικό αποτέλεσμα.
Γι’ αυτό σε ορισμένες συσκευασίες δεν θα βρείτε μόνο τη χώρα, αλλά και την περιοχή, τη φάρμα ή ακόμη και τον συγκεκριμένο παραγωγό.
Όσο πιο συγκεκριμένες είναι αυτές οι πληροφορίες, τόσο μεγαλύτερη εικόνα αποκτάτε για την προέλευση και την ιχνηλασιμότητα του καφέ.
2. Single Origin ή Blend;
Άλλη μία ένδειξη που πιθανότατα θα συναντήσετε είναι οι όροι Single Origin και Blend.
Ένας Single Origin καφές προέρχεται από μία συγκεκριμένη προέλευση – η ακριβής έννοια μπορεί να διαφέρει ανά προϊόν και να αφορά, για παράδειγμα, μία χώρα, περιοχή ή συγκεκριμένη φάρμα.
Ένα Blend, αντίθετα, συνδυάζει διαφορετικούς καφέδες με στόχο τη δημιουργία ενός συγκεκριμένου και ισορροπημένου γευστικού προφίλ.
Κανένα από τα δύο δεν είναι εξ ορισμού «καλύτερο».
3. Arabica, Robusta και… ποικιλίες
Εδώ υπάρχει μια μικρή αλλά σημαντική διάκριση.
Οι όροι Arabica και Robusta αναφέρονται σε διαφορετικά είδη καφέ. Μέσα στην Arabica, για παράδειγμα, υπάρχουν πολλές διαφορετικές ποικιλίες.
Κάθε μία μπορεί να παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά στο φλιτζάνι, τα οποία βέβαια επηρεάζονται και από το περιβάλλον στο οποίο καλλιεργείται και τον τρόπο επεξεργασίας της.
Αν μια ετικέτα αναφέρει συγκεκριμένη ποικιλία, αυτό σας δίνει ένα ακόμη στοιχείο για την ταυτότητα και την ιχνηλασιμότητα του καφέ – όχι απαραίτητα μια αυτόματη εγγύηση ότι είναι καλύτερος.
4. Υψόμετρο: Γιατί αναγράφονται τα μέτρα;
Μπορεί να δείτε κάτι σαν:
1.500–1.800 m
Γιατί όμως ενδιαφέρει τον καταναλωτή σε τι υψόμετρο βρισκόταν το φυτό;
Σε πολλές περιοχές, οι χαμηλότερες θερμοκρασίες που επικρατούν σε μεγαλύτερο υψόμετρο επιβραδύνουν την ωρίμανση του καρπού. Αυτό μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη πιο σύνθετων γευστικών χαρακτηριστικών.
Ωστόσο, μην αντιμετωπίζετε το υψόμετρο σαν βαθμολογία.
Το «1.800 m» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο καφές είναι καλύτερος από έναν που καλλιεργήθηκε στα 1.200 m. Το γεωγραφικό πλάτος, το κλίμα, η ποικιλία και πολλές ακόμη παράμετροι παίζουν επίσης ρόλο.
Χρησιμοποιήστε το λοιπόν ως ένα ακόμη κομμάτι του παζλ και όχι ως μοναδικό κριτήριο ποιότητας.
5. Μέθοδος επεξεργασίας: Washed, Natural ή Honey;
Μετά τη συγκομιδή, ο καρπός του καφέ πρέπει να υποστεί επεξεργασία ώστε να φτάσουμε τελικά στον πράσινο κόκκο.
Ο τρόπος με τον οποίο γίνεται αυτό επηρεάζει σημαντικά το τελικό γευστικό προφίλ.
Washed / Υγρή επεξεργασία
Συχνά συνδέεται με μεγαλύτερη καθαρότητα στο φλιτζάνι και πιο ευδιάκριτα χαρακτηριστικά του καφέ.
Natural / Φυσική επεξεργασία
Ο καρπός αποξηραίνεται μαζί με τον κόκκο και συχνά συναντάμε περισσότερη γλυκύτητα, έντονα φρουτώδη χαρακτηριστικά και μεγαλύτερο σώμα.
Honey
Μέρος του mucilage –της κολλώδους σάρκας γύρω από τον κόκκο– παραμένει κατά την αποξήρανση. Το αποτέλεσμα μπορεί να συνδυάζει στοιχεία και από τις δύο παραπάνω προσεγγίσεις.
Υπάρχουν βέβαια πολλές ακόμη μέθοδοι και παραλλαγές. Για έναν αρχάριο, όμως, αυτές οι τρεις αποτελούν μια πολύ καλή βάση.
6. Γευστικές νότες: Έχει πραγματικά σοκολάτα μέσα;
Chocolate – Caramel – Red Berries – Jasmine – Citrus.
Οι λέξεις αυτές προκαλούν ίσως τη μεγαλύτερη σύγχυση σε μια ετικέτα καφέ.
Όχι, ένας καφές που αναγράφει «σοκολάτα και κόκκινα φρούτα» δεν σημαίνει ότι έχουν προστεθεί αυτά τα συστατικά στον καφέ.
Οι γευστικές νότες περιγράφουν αρώματα και γευστικές εντυπώσεις που μπορούμε να αναγνωρίσουμε στο φλιτζάνι και μας δίνουν μια ιδέα για το συνολικό του προφίλ.
Εδώ μπορείτε να αρχίσετε να χρησιμοποιείτε την ετικέτα και ως προσωπικό οδηγό.
Αν ανακαλύψετε ότι προτιμάτε καφέδες με νότες σοκολάτας, καραμέλας και ξηρών καρπών, αναζητήστε παρόμοια προφίλ στην επόμενη αγορά σας. Αν σας αρέσουν περισσότερο οι φωτεινές, φρουτώδεις και ανθικές γεύσεις, κινηθείτε προς αυτή την κατεύθυνση.
Με τον καιρό, θα αρχίσετε να αναγνωρίζετε τι πραγματικά σας αρέσει στον καφέ.
7. Light, Medium ή Dark Roast;
Το επίπεδο καβουρδίσματος είναι ακόμη μία χρήσιμη πληροφορία, όταν αναγράφεται στη συσκευασία.
Σε γενικές γραμμές:
Light Roast
Τείνει να αναδεικνύει περισσότερο τα χαρακτηριστικά προέλευσης, με μεγαλύτερη αντιληπτή οξύτητα και πιο φωτεινό γευστικό προφίλ.
Medium Roast
Συχνά προσφέρει μεγαλύτερη ισορροπία ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του ίδιου του κόκκου και εκείνα που αναπτύσσονται κατά το καβούρδισμα.
Dark Roast
Φέρνει περισσότερο στο προσκήνιο τα χαρακτηριστικά του roasting, με πιο έντονη πικράδα και νότες καβουρδίσματος.
Υπάρχει όμως κάτι σημαντικό που πρέπει να γνωρίζετε: δεν υπάρχει ένα απόλυτα ενιαίο σύστημα light–medium–dark που να χρησιμοποιούν όλοι οι roasters με ακριβώς τον ίδιο τρόπο.
Επομένως, χρησιμοποιήστε την ένδειξη περισσότερο ως οδηγό παρά ως απόλυτο μέτρο σύγκρισης ανάμεσα σε διαφορετικές εταιρείες.
8. Roast date: Πότε καβουρδίστηκε;
Αν υπάρχει στη συσκευασία ημερομηνία καβουρδίσματος (roast date), έχετε ακόμη μία χρήσιμη πληροφορία για τον καφέ σας.
Ο καφές είναι ένα προϊόν που εξελίσσεται μετά το roasting. Αρχικά απελευθερώνει διοξείδιο του άνθρακα και στη συνέχεια, όσο περνά ο χρόνος και ανάλογα με τις συνθήκες αποθήκευσης, αρχίζει σταδιακά να χάνει μέρος των αρωματικών χαρακτηριστικών του.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι «όσο πιο φρέσκος τόσο καλύτερος» σε κάθε περίπτωση. Ένας καφές μπορεί να χρειάζεται ένα διάστημα μετά το roasting πριν φτάσει στο ιδανικό σημείο για παρασκευή, ενώ το κατάλληλο χρονικό παράθυρο εξαρτάται από τον καφέ, το καβούρδισμα, τη μέθοδο παρασκευής και τη συσκευασία.
Η roast date λοιπόν σας βοηθά να γνωρίζετε σε ποιο στάδιο της ζωής του βρίσκεται ο καφές που αγοράζετε.
Πώς να χρησιμοποιήσετε όλα αυτά στην επόμενη αγορά σας
Δεν χρειάζεται να απομνημονεύσετε χώρες, ποικιλίες και υψόμετρα.
Ξεκινήστε πολύ πιο απλά.
Κάθε φορά που δοκιμάζετε έναν καφέ που σας αρέσει, κοιτάξτε την ετικέτα του και κρατήστε νοητικά 3-4 στοιχεία:
Προέλευση → Επεξεργασία → Roast → Γευστικές νότες
Κάντε το ίδιο και με τον επόμενο.
Σιγά-σιγά θα αρχίσετε να παρατηρείτε μοτίβα στις επιλογές σας και να καταλαβαίνετε αν, για παράδειγμα, σας ελκύουν περισσότερο τα σοκολατένια και γλυκά προφίλ ή οι φρουτώδεις και πιο φωτεινοί καφέδες.
Και τότε η ετικέτα σταματά να μοιάζει με τεχνική περιγραφή.
Γίνεται ο χάρτης που σας οδηγεί στο επόμενο φλιτζάνι που πιθανότατα θα αγαπήσετε. ☕
